"İlacı kullanıyorum ama hiçbir şey yiyemiyorum."
GLP-1 reseptör agonisti kullanan birçok kişinin en sık dile getirdiği durumlardan biri iştahın belirgin şekilde azalmasıdır. İlk bakışta bu durum kilo vermeyi kolaylaştırıyor gibi görünse de, yeterli ve dengeli beslenilmediğinde farklı sorunlar ortaya çıkabilir.
Özellikle protein alımının yetersiz olması; kas kaybı, halsizlik, günlük yaşam kalitesinde azalma ve kilo kaybının istenilen şekilde gerçekleşmemesi gibi sonuçlara yol açabilir.
Bu nedenle GLP-1 tedavisinde sadece daha az yemek değil, doğru besinleri yeterli miktarda tüketmek de büyük önem taşır.
GLP-1 tedavisi neden protein ihtiyacını artırır?
GLP-1 reseptör agonistleri mide boşalmasını yavaşlatır, iştahı azaltır ve daha az enerji alımını destekler. Bu sayede kilo kaybı sağlanabilir. Ancak iştahın azalması yalnızca yağ alımını değil, protein tüketimini de azaltabilir.
Vücut yeterli protein alamadığında enerji ihtiyacını karşılamak için yağ dokusunun yanı sıra kas dokusunu da kullanmaya başlayabilir. Araştırmalar, kilo kaybı sırasında uygun beslenme planlanmadığında kaybedilen ağırlığın bir kısmının yağsız vücut kütlesinden gelebileceğini göstermektedir.
Bu nedenle GLP-1 tedavisinin temel hedeflerinden biri yalnızca kilo vermek değil, kas kütlesini koruyarak sağlıklı bir vücut kompozisyonu oluşturmaktır.
Kas kaybı neden önemlidir?
Kas dokusu yalnızca hareket etmemizi sağlayan bir yapı değildir. Aynı zamanda metabolik sağlığın korunmasında da önemli rol oynar.
Kas kütlesinin azalması;
- Bazal metabolizma hızının düşmesine,
- Günlük fiziksel performansın azalmasına,
- Güç kaybına,
- Dengenin bozulmasına,
- Uzun vadede kilo korumanın zorlaşmasına
neden olabilir.
Özellikle hızlı kilo kaybı yaşayan bireylerde yeterli protein alınmadığında bu risk daha da artabilir.
Protein neden bu kadar önemlidir?
Protein, GLP-1 tedavisi sürecinde yalnızca kasları korumak için değil, tedavinin sürdürülebilirliğini desteklemek açısından da önemli bir besin ögesidir.
Kas kütlesinin korunmasına yardımcı olur
Yeterli protein alımı, kilo kaybı sırasında kas protein sentezini destekleyerek yağsız vücut kütlesinin korunmasına katkı sağlar. Özellikle direnç egzersizi ile birlikte uygulandığında bu etki daha belirgin hale gelir.
Daha uzun süre tok kalmayı destekler
Protein, tokluk hissi oluşturan besin ögelerinin başında gelir. GLP-1 ilaçları zaten iştahı azaltırken, yeterli protein tüketimi bu etkinin daha dengeli ve sürdürülebilir olmasına katkı sağlayabilir.
Günlük enerji seviyesini destekler
Yetersiz protein alımı bazı kişilerde halsizlik, güçsüzlük ve fiziksel performansta düşüş ile ilişkilendirilebilir. Dengeli protein tüketimi günlük yaşam kalitesinin korunmasına yardımcı olabilir.
Kilo kaybının daha kaliteli olmasını sağlar
Amaç yalnızca tartıdaki sayının azalması değildir. Asıl hedef yağ kütlesini azaltırken kas kütlesini mümkün olduğunca korumaktır. Bu nedenle protein, vücut kompozisyonunun korunmasında temel role sahiptir.
GLP-1 kullanırken ne kadar protein alınmalı?
Protein ihtiyacı; yaş, cinsiyet, mevcut hastalıklar, fiziksel aktivite düzeyi ve hedeflenen kilo kaybına göre değişebilir.
Son yıllarda yayımlanan uzman görüşleri, GLP-1 tedavisi sırasında çoğu birey için günlük yaklaşık 1,2-1,5 g/kg, bazı yüksek riskli bireylerde ise 1,5 g/kg'ın üzerine çıkabilen protein alımlarının kas kütlesini korumaya yardımcı olabileceğini belirtmektedir.
Bu nedenle protein ihtiyacının mutlaka bir diyetisyen tarafından bireysel olarak planlanması önerilir.
Protein alımını artırmak için neler yapılabilir?
İştahın azaldığı dönemlerde büyük porsiyonlar tüketmek zor olabilir. Bu nedenle protein alımını gün içine yaymak daha kolay olabilir.
Protein açısından zengin seçenekler;
- Yumurta
- Yoğurt ve kefir
- Peynir
- Tavuk
- Hindi
- Balık
- Yağsız kırmızı et
- Kurubaklagiller
- Soya ürünleri
- Gerektiğinde sağlık profesyonelinin önerisiyle whey protein gibi protein destekleri
Öğünlerin küçük ama protein açısından zengin planlanması, günlük ihtiyacın karşılanmasını kolaylaştırabilir.
Protein tek başına yeterli midir?
Hayır.
GLP-1 tedavisinde protein önemli olsa da tek başına yeterli değildir.
Başarılı bir süreç için;
- Yeterli sıvı tüketimi,
- Liften zengin beslenme,
- Düzenli fiziksel aktivite,
- Özellikle direnç egzersizleri,
- Vitamin ve mineral gereksinimlerinin karşılanması
birlikte değerlendirilmelidir.
Bu faktörlerin bir araya gelmesi hem kas kaybı riskini azaltabilir hem de verilen kilonun daha sağlıklı olmasına katkı sağlayabilir.
Sonuç
GLP-1 tedavisi kilo yönetiminde etkili bir seçenek olabilir. Ancak bu süreçte yalnızca daha az yemek yeterli değildir.
Yeterli protein tüketimi; kas kütlesinin korunmasına, günlük yaşam kalitesinin desteklenmesine, tokluk hissinin sürdürülmesine ve verilen kilonun büyük ölçüde yağ dokusundan kaybedilmesine yardımcı olabilir.
Unutulmamalıdır ki en başarılı sonuçlar, ilaç tedavisinin kişiye özel planlanan beslenme programı ve düzenli fiziksel aktivite ile birlikte uygulanmasıyla elde edilir.
Referanslar
- Wharton, S., Lau, D. C. W., Vallis, M., et al. (2020). Obesity in adults: a clinical practice guideline. CMAJ, 192(31), E875-E891.
- Rubino, D., Abrahamsson, N., Davies, M., et al. (2021). Effect of Continued Weekly Subcutaneous Semaglutide vs Placebo on Weight Loss Maintenance in Adults With Overweight or Obesity (STEP 4). JAMA, 325(14), 1414-1425.
- Ryan, D. H., Lingvay, I., Colhoun, H. M., et al. (2024). Management of obesity with GLP-1 receptor agonists and dual GIP/GLP-1 agonists: implications for nutrition and preservation of lean mass. Obesity Reviews, 25.
- Jensen, J., Lundgren, J. R., & colleagues. (2024). Nutrition considerations during GLP-1 receptor agonist treatment for obesity: preserving skeletal muscle and optimizing body composition. Current Obesity Reports.
- EASO (European Association for the Study of Obesity). (2024). Practical recommendations for nutritional management during anti-obesity pharmacotherapy.